« شهرستان کلات در نگاهی مختصر »
شهرستان کلات نادر در شمال شرقی استان خراسان رضوی و در دامنه شمالی کوههای مرتفع و مصفای هزار مسجد با وسعتی در حدود 3500 کيلومتر مربع در 150 کيلومتری شهرستان مشهد قرار گرفته است . دور تا دور شهر کلات را حصاری طبيعی و سر به فلک کشيده ، صعود ناپذير و بيضی شکل احاطه کرده . در اين قلعه مستحکم و دژ طبيعی و تسخير ناپذير بدليل موقعيت ويژه آن در طول تاريخ همواره مورد توجه سرداران ، جنگ آوران و نيز طاغيان بوده است که در کهن ترين متون تاريخی ( شاهنامه فردوسی ) از آن نام برده شده است . پيشه کلاتيها عمدتا" کشاورزی ، دامداری ، باغداری و بويژه شاليکاری می باشد . ابريشم بافی ، قالی و قاليچه بافی از جمله صنايع دستی و هنرهای دستی کم نظير نوين ناحيه به شمار می آيد .
در عهد سامانيان ابو علی وفائق 2 تن از سرداران و امرای خراسانی پس از شکست به قلعه کلات پناه می برند . همچنين در عصر ايلخانان مغول ارغون پسر آباقان پس از شکست در برابر احمد تکودار به دژ کلات پناهنده می شود و احتمالا" از همان زمان است که دربند و مدخل جنوبی کلات به نام «دربند ارغوانشاه» شهرت يافته است و در دوران تيموری نيز اين ناحيه دستخوش حوادث و رويدادهای گوناگونی می شود .
بدون ترديد شهرت اصلی کلات بدليل انتساب آن به « نادرشاه افشار» است که پايه قدرت و تقويت نيروی نظامی وی در سرآغاز شکل گيری قدرتش بوده است بنابراين دوران طلايی و رونق کلات عهد نادری بوده و پس از آن به تدريج از نقش تعيين کننده و مؤثر آن در حوادث سياسی و نظامی خراسان کاسته شده تا به امروز که ديگر بار به اعتبار جايگاه تاريخی و وجود آثار و موقعيت جغرافيايی مکان قابل توجهی برای گردشگران داخلی و خارجی گرديده است . عمارت خورشيد ، مسجد کبود گنبد ، کتيبه نادری ، برجهای نادری ، بند نادری ، قلعه فرود ، برج ارغون شاه از جمله مهمترين آثار تاريخی شهرستان و مجموعه آبشار قره سو ، آبشار اورتکند ، جنگل ارس هزار مسجد ، تفرجگاههای ايده ليک ، حمام قلعه و سينی از جمله مهمترين تفرجگاهها و مناظر طبيعی بی شمار شهرستان می باشد .
شهر کلات حدود 8000 نفر را در خود جای داده که به زبانهای کردی ، ترکی ، لری و فارسی تکلّم می نمايند . (وسعت محدوده شهر که گسترش طولی دارد حدود 8/1 کيلومتر مربع می باشد) اين شهردارای 2 دروازه ورود و خروج ميباشد. يکی در شمال شرقی شهر بنام دروازه نفطه و ديگری در جنوب غربی آن بنام دروازه دربند ارغون شاه می باشد . که راه اصلی قبل از احداث تونل بوده و دارای مناظر بسيار زيبا و کم نظير که هر رهگذری را مجذوب خود می سازد .
شهر کلات با استفاده از راه آسفالته با شهرهای مشهد و درگز ارتباط دارد . لازم به ذکر است اين راهها دارای پيچ و خمهای فراوان خطرناک و گردنه (حدود 40 کيلومتر) می باشد که عبور و مرور در اين راهها خصوصا" در فصل پاييز و زمستان را با خطرات و مشکلات فراوان همراه می کند . از لحاظ راههای روستايی نيز تنها 2 روستا دارای جاده آسفالته بوده و مابقی روستاها از راههای ارتباطی مناسبی برخوردار نيستند . اين امر مشکلات فراوانی برای مردم و ارگانهای دولتی مخصوصا" مرکز بهداشت شهرستان که عهده دار ارائه خدمات بهداشتی _ درمانی به روستاييان می باشد ايجاد کرده است .
|
نام |
جمع |
|
جمع |
مرد |
زن |
خانوار |
|
جمع کل شهرستان كلات |
40,667 |
20,051 |
20,616 |
9,521 |
|
جمع بخش مركزى |
23,880 |
11,706 |
12,174 |
5,650 |
|
جمع بخش زاوين |
16,787 |
8,345 |
8,442 |
3,871 |
