ریاست جمهوری

سازمان مدیریت و برنامه­ریزی کشور

سازمان مدیریت و برنامه­ریزی خراسان رضوی

معرفی برخی شاخصهای توسعه شهرستان-------------------------------- 7

-       اصلی­ترین قابلیتهای توسعه--------------------------------------- 8

-        عمده­ترین تنگناها و محدودیتهای توسعه----------------------------- 9

-       مسائل اساسی شهرستان----------------------------------------- 10        

-       هدفهای بلندمدت توسعه---------------------------------------- 11

-       راهبردهای بلندمدت توسعه-------------------------------------- 12

-       سیاستهای اجرایی--------------------------------------------- 13

-       اقدامات کلیدی و اولویت­دار------------------------------------- 16

طرح تهیه سند توسعه شهرستانهای استان خراسان رضوی به منظور تدوین هدفها، راهبردها، راهکارها و اقدامات کلیدی و در جهت تحقق اهداف و راهبردهای سند ملی توسعه استان در اوایل سال 1384 در دستور کار سازمان مدیریت و برنامه­ریزی خراسان رضوی قرار گرفت. پس از تدوین محورهای مطالعاتی و روشهای انجام کار جلسات متعددی در سطح شهرستانی برگزار و مقدمات تهیه آن فراهم گردید.

استفاده از اسناد و مدارک و اطلاعات گردآوری شده قبلی، مصاحبه با صاحبنظران و دست­اندرکاران، جمع­آوری اطلاعات در شهرستانها با کمک دستگاههای اجرایی و صاحب­نظران محلی و بررسی و تجزیه و تحلیل اطلاعات و با استفاده از مطالعات مشابه انجام شده در سایر استانها و تجربیات قبلی، از جمله مهمترین روشهای بکار رفته در تهیه و تدوین گزارش اولیه اسناد توسعه شهرستانها می­باشد. پیش­نویس اولیه اسناد در کمیته­های برنامه­ریزی شهرستانها مورد بحث و بررسی قرار گرفته و اصلاحات لازم در آن انجام می­گیرد. پس از این مرحله به منظور تعادل بخشی و ایجاد هماهنگی­های لازم و اعمال نظرات دستگاههای اجرایی در چند مرحله مورد بازبینی قرار خواهد گرفت.

از مهمترین اهداف طرح مذکور می­توان به:

-        عملیاتی کردن راهبردهای سند ملی توسعه استان،

-        شناخت قابلیتها و ظرفیتهای بالقوه، تنگناها و چالشهای توسعه هر شهرستان

-        تدوین راهبردها و راهکارهای اساسی توسعه شهرستانها در چارچوب سند ملی توسعه استان و تهیه، تدوین و تصویب سند توسعه شهرستانها در مراجع ذیربط اشاره کرد.

در تدوین این اسناد به چند مبحث زیر توجه شده است:

-        از آنجایی که در برخی از امور از جمله مسائل امنیتی به صورت متمرکز و ملی تصمیم­گیری می­شود، لذا صرفاً به برخی از پیشنهادات دستگاههای ذیربط بسنده شده است.

-        در تدوین مسائل و چالشها، مباحثی نظیر بیکاری، فقر، پایین بودن سطح سواد و مهارت، عدم بیمه محصولات کشاورزی و نظایر آن که در همه شهرستانها یکسان بوده و بعضاً به صورت ملی تصمیم­گیری می­گردد، چندان مورد بحث قرار نگرفته است.

-        از آنجایی که این سند یک سند راهبردی است لذا با حفظ اسناد پشتیبان از ورود به جزئیات در آن پرهیز شده است.

شهرستان جوین دارای دو بخش (بخش مرکزی و بخش عطاملک)، اشهر (نقاب)،4 دهستان و 114 آبادی است که از این تعداد آبادی 51 دارای سکنه و 63 خالی از سکنه می­باشد. مساحت این شهرستان برابر با 1709 کیلومتر مربع است براساس سرشماری سال 1385 جمعیت این شهرستان50134 نفر بوده که معادل 9/8 درصد از جمعیت استان خراسان رضوی را تشکیل می­دهد. از این تعداد 12483 نفر در مناطق شهری و 37651 نفر در مناطق روستایی شهرستان استقرار داشته­اند. در این حال سهم جمعیت شهری و روستایی شهرستان از کل جمعیت شهری و روستایی استان به ترتیب حدود3 درصد و 1/2 درصد و نرخ شهرنشینی 9/24 درصد و تراکم جمعیت 3/29 نفر در کیلومتر مربع بوده است. همچنین سهم شاغلین بخش کشاورزی 79/17 درصد، صنعت و معدن و ساختمان 9/7 درصد و خدمات 4 درصد بوده است.

در این شهرستان تعداد 3 معدن فعال وجود دارد. همچنین تعداد کارگاههای صنعتی 545 واحد بوده است. هم­اکنون در این شهرستان یک شهرک صنعتی وجود دارد.

مساحت زمینهای کشاورزی در این شهرستان 45000 هکتار، مساحت اراضی زراعی آبی 40000 هکتار، اراضی دیم 5000  هکتار، سطح آبی زیر کشت 27500 هکتار، کل مساحت باغات 3300 هکتار  می­باشد .

الف) اصلی­ترین قابلیتهای توسعه

1-   استقرار در شبکه حمل و نقل جاده­ای منطقه­ای و فرامنطقه­ای و ریلی

2-   وجود زمینه­های فرهنگی و قابلیتهای بالای گردشگری (بناهای تاریخی، محوطه­های باستانی، ویژگیهای فرهنگی و مشاهیر و مفاخر، جاذبه­های اکوتوریسم، گونه­های باارزش گیاهی و جانوری و ...) و برخورداری از پشتوانه مردمی در فرهنگ وقف و مشارکت در امر اجتماعی و خیریه.

3-   موقعیت ژئوپولتیک شهرستان و قرار گرفتن در دهلیز امنیتی شرق و شمال شرق کشور.

4-   وجود مرکز آموزش عالی (دانشگاه پیام نور و ... ) و نیروهای متخصص در بخش کشاورزی و صنعت.

5-   وجود مزیتهای نسبی و قابلیتهای کشاورزی، منابع طبیعی و گیاهان دارویی با توجه به وجود دشتهای حاصلخیز

6-   سابقه فعالیت و زیر ساختهای بازرگانی به ویژه در محصولات کشاورزی

7-   برخورداری شهرستان از ذخایر معدنی غنی (معدن سنگ آهن، سنگ لاشه و مالون و ...)

8-   وجود واحدهای بزرگ تولیدی مانند کشت و صنعت جوین (کارخانه قند جوین، شرکت برکت جوین و سایر شرکتهای اقماری وابسته) کارخانه جمکو، کارخانه اسیدسیتریک، کارخانه فولاد، کارخانه آرد، شهرک صنعتی جوین، ماشین­سازی ابتکار و ذرت خشک­کنی، خوراک دام و طیور، کارخانه تولید فرآورده­های لبنی و ...

9-   وجود امکانات گسترده در زمینه پرورش دام و طیور و توانمندی­های بالقوه در زمینه آبزی­پروری.

10-          قابلیتهای بالای استقرار واحدهای صنعتی از جمله صنایع تبدیلی و تکمیلی کشاورزی و صنایع کوچک

11-          قابلیت استفاده از انرژی­های پاک و تجدیدشونده (باد، خورشید و ...)

12-          وجود منابع انسانی مستعد و یکپارچگی فرهنگی و قومی و برخوردار از ظرفیتهای اجرایی

ب- عمده­ترین تنگناها و محدودیتهای توسعه

1- محدودیتهای محیطی در برخی مناطق نظیر افت سطح، آبهای زیرزمینی، کاهش کیفیت آب کشاورزی، پراکنش فاضلاب بارندگی در فصل زراعی، وقوع خشکسالی­های چند سال اخیر، سرمای دیررس (بهاره)، وجود دام مازاد بر ظرفیت مراتع.

2- عدم تناسب بین سرمایه­گذاری انجام شده با قابلیت شهرستان در امور زیربنایی به ویژه صنایع مادر و پایین بودن سهم شهرستان در صنایع مادر، تخصصی و پیشرفته.

3- ضعف شدید فضاهای تفریحی و ورزشی

4- تفکرات سنتی حاکم در کشاورزی منطقه

5- کمبود سرمایه کافی مردم برای سرمایه­گذاری در بخشهای کشاورزی و صنعتی

6- وجود خرده مالکی و بهره­برداری سنتی از منابع آب و خاک

7- کاهش حاصلخیزی خاک زراعی به دلیل کشت متراکم، افزایش شوری، قلیائیت و فقر مواد آلی

8- عدم استفاده بهینه از منابع محدود آب، عدم مهار و کنترل کافی آبهای سطحی و روشهای نامناسب آبیاری

9- وابستگی بیش از حد منابع مالی بخشهای مختلف اقتصادی به درآمدهای عمومی و اعتبارات دولتی (مثال: شهرداری)

10- عدم وجود تشکلهای مختلف و مشارکت مردمی در امور اقتصادی محرک توسعه اقتصادی

11- جریان خروج سرمایه و انتقال درآمدهای حاصل از فعالیتهای کشاورزی شهرستان به خارج از منطقه

12- ضعف شدید ساختار اداری و تشکیلاتی و فضاهای فرهنگی، هنری، بهداشتی، آموزشی، ورزشی و نامناسب بودن ظرفیتهای موجود.

ج- مسائل اساسی شهرستان

1- ناکافی بودن جاذبه­های لازم برای نگهداشت نیروی متخصص و ماهر در شهرستان

2- عدم یکپارچه بودن اراضی و در نتیجه روند کند توسعه مکانیزاسیون کشاورزی

3- عدم تناسب اعتبارات و امکانات موجود با نیاز و جمعیت شهرستان

4- افت سطح آبهای زیرزمینی در نتیجه کاهش آبدهی چاههای کشاورزی

5- بهره­برداری بی­رویه از منابع طبیعی تجدیدشونده شهرستان

6- کمبود شدید فضاهای فرهنگی، تفریحی، ورزشی و سرانه بسیار پایین فضای سبز شهر نقاب

7- عدم وجود وحدت رویه از منابع طبیعی تجدیدشونده شهرستان

8- کافی نبودن صنایع تبدیلی و تکمیلی و تأسیسات نگهداری محصولات کشاورزی بویژه شیر

9- عدم هماهنگی و نبود مدیریت بهبود تولید و افزایش کیفیت وبازاریابی محصولات کشاورزی

10- با توجه به اینکه شهر نقاب مرکز شهرستان جوین، شهری طولی می­باشد و همچنین محور مواصلاتی ترانزیتی شمال- شرق تردد بیش از حد وسایل نقلیه سنگین و سبک را در شهر شاهد هستیم که خود منجر به تصادفات زیادی شده است و بایستی هر چه سریعتر نسبت به احداث کمربندی اقدام نمود.

11- وجود معضل تفکر محلاتی مردم، (با توجه به اینکه شهر نقاب از پیوستن 6 روستا به یکدیگر تشکیل شده است) که این امر موجب عدم اختصاص امکانات و اعتبارات بطور مساوی در شهر می­شود.

12- نبود ساختار اداری و تشکیلاتی مناسب با توجه به تازه تأسیس بودن شهرستان

د- هدفهای بلندمدت توسعه

1- نیل به توسعه متوازن و تعادل در بهره­مندی موزون مناطق شهری و روستایی از توسعه

2- تولید ثروت، افزایش درآمد، تأمین امنیت غذایی و نیازهای اساسی، عدالت اجتماعی

3- اشتغال­زایی، تقویت بنیان­های اقتصادی روستایی و افزایش برخورداری از امکانات عمومی و بهداشتی

4- توسعه بخش کشاورزی و بهره­برداری بهینه از قابلیتها و امکانات موجود.

5- ارتقاء سطح مهارت و آگاهی بهره­برداران کشاورزی و جذب نیروهای جوان در این بخش

6- ایجاد منطقه ویژه اقتصادی تجاری با در نظر گرفتن زیر ساختمانهای موجود

7- ارتقای سرمایه انسانی و گسترش آموزشهای فنی و حرفه­ای و تقویت بهره­گیری از سازمانهای غیردولتی در بخشهای محوری توسعه شهرستان

8- نوسازی و توسعه بخش کشاورزی

9- ایجاد زمینه مناسب جهت سمت و سوددهی به فعالیتهای صنعتی و معدنی دارای توانمندیهای ویژه در شهرستان

10- اعتلای معرفت دینی و ارزشهای فرهنگی و توسعه نقش و جایگاه زنان در سطوح تصمیم­سازی و تصمیم­گیری.

11- افزایش شاخصهای سرمایه­گذاری و مشارکت بخش خصوصی در کلیه زمینه­های فعالیتهای اقتصادی و ارتقای شهرستان در این شاخصها

12- گسترش فعالیتها و خدمات بازرگانی و ترجیحاً در جهت صادرات محصولات کشاورزی و بهبود عملکرد کشاروزی از طریق پیوند تولید با تجارت

13- تقویت و ارتقاء موقعیت صنعتی شهرستان از طریق بسترسازی برای استفاده از تکنولوژیهای نوین در صنایع

14- توانمندسازی بخش تعاونی و خصوصی برای ایفای فعالیتهای گسترده و اداره بنگاههای اقتصادی بزرگ

15- ارتقای کیفیت و کمیت خدمات، تأسیسات، تجهیزات و زیر ساختهای شهری

16- استقرار ساختار اداری متناسب با وضعیت شهرستان در جهت جوابگویی به نیازها و الزامات اداری با توجه به تازه تأسیس بودن شهرستان

17- بهره­برداری بهینه از منابع پایه تولید در شهرستان

18- جلوگیری از تخریب منابع طبیعی

19- حفاظت و ارتقاء سطح توانمندی­های محیطی و انسانی در راستای توسعه پایدار

هـ - راهبردهای بلندمدت توسعه

1-               ارتقاء سطح سلامت جامعه و برخورداری از خدمات مناسب فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی

2-               گسترش مشارکت مردم در فرآیند توسعه شهرستان از طریق مشارکت در فعالیتهای عمرانی و تولید، خدماتی و زیست محیطی

3-               بهبود و ایجاد شرایط لازم برای سرمایه­گذاری­ها و توسعه بازارهای مالی با ثبات برای تأمین منابع مالی سرمایه­گذاری در محدود شهرستان

4-               رونق فعالیتهای کشاورزی- صنعتی و معدنی با محوریت صنایع تبدیلی به عنوان اصلی­ترین قابلیت توسعه اقتصادی و موتور محرکه توسعه شهرستان با توجه به قابلیتها و تنگناها

5-               گسترش و تجهیز مراکز تحقیقاتی، پژوهشی و آزمایشگاهی و آموزشی

6-               توجه به مدیریت اراضی کشاورزی به منظور بهره­برداری پایه از منابع آب و خاک و جلوگیری از تخریب، قطعه قطعه شدن و تغییر کاربری اراضی، تعیین الگوی کشت و اصلاح الگوی مصرف آب کشاورزی

7-               استفاده از شیوه­های نوین بهره­برداری کشاورزی و توسعه مهارتهای حرفه­ای بهره­برداران و تولیدکنندگان با اعمال روشهای نوین مدیریت مزرعه

8-               ساماندهی صنایع دستی به منظور ارتقای کیفیت، تقویت و حمایت از صنایع دستی و هنرهای سنتی به ویژه فرش دستباف

9-               همکای متقابل اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی با شهرستان­های همجوار

10-          گسترش و تغییر شیوه دامداری به دامپروری نوین و توسعه صنعت مرغداری

11-          ارتقاء امکانات بهداشتی و درمانی به منظور تقویت نقش آن در ارائه خدمات برتر منطقه­ای

12-          توسعه خدمات زیربنایی و ساماندهی و ایمن­سازی روستاها

13-          حفظ و احیاء مراتع و توسعه فعالیتهای منابع طبیعی و آبخیزداری

14-          افزایش و ارتقاء سطح شاخصهای توسعه انسانی و گسترش امکانات فرهنگی، هنری، ورزشی

15-          تقویت صنعت گردشگری.

و- سیاستهای اجرایی

1- تأمین آب شرب نقاب و جمع­آوری آبهای سطحی در محدوده دشت جوین.

2- تهیه و گسترش بانکهای اطلاعات آماری، مکانی و توصیفی با استفاده از سیستم­های اطلاعات جغرافیایی

3- حمایت از به کارگیری تکنولوژیهای جدید در تولید انرژی توسط نیروگاهها، بادی، خورشیدی و زمین گرمایی به منظور بهینه­سازی مصرف انرژی

4- انجام مطالعات لازم در خصوص شناسایی جامع ظرفیت­های شهرستان در بخش صنعت و بویژه معدن

5- توسعه و تجهیز مراکز علمی و پژوهشی و مراکز اداری، دانشگاه، مدارس و نقاط روستایی مشهد به فناوری­های اطلاعات

6- ایجاد و گسترش فضاهای مناسب اداری

7- جلوگیری از توسعه بی­رویه شهر نقاب

8- افزایش سطح زیرکشت و تغییر الگوی کشت به سوی منطقه­ای نمودن تولیدات با اولویت دانه­های روغنی (کنجد، آفتابگردان وکلزا) سبزیجات، صیفی­جات و ... همچنین حمایت از تجهیز و یکپارچه­سازی اراضی

9- گسترش تعاونی­های تولید و سهامی زراعی با اولویت به کارگیری نیروهای متخصص بومی و دانش­آموختگان

10- سرمایه­گذاری بخش خصوصی در بحث میراث فرهنگی و گردشگری

11- توسعه و گسترش پرورش آبزیان با هدف بالا بردن سطح مصرف سرانه ماهی

12- توسعه فعالیتهای اصلاح نژاد، توسعه صنعت گاوداری

13- تفکیک آب شرب از سایر مصارف آب شهری

14- گسترش بیمه محصولات کشاورزی با توجه به آسیب پذیر بودن شهرستان از خشکسالی، سرمازدگی، بارندگی­های خارج از فصل و ...

15- فراهم سازی زمینه تحقق دولت الکترونیک و دسترسی تمام مناطق شهرستان به زیربناهای ارتباطی و IT

16- تسریع در تکمیل نظام مدیریت روستایی شهرستان از طریق تشکیل دهیارها.

17- حمایت از راه­اندازی مجامع تحقیقاتی نظیر پژوهشکده انگور، هندوانه، چغندرقند و احداث ایستگاه تحقیقاتی باغبانی و غذایی.

18- ایجاد بستر مناسب جهت سرمایه­گذاری در بخش معدن صنعت شهرستان بویژه صنایع تبدیلی کشاورزی.

19- تقویت منابع مالی شهرداری در اجرای برنامه­های توسعه شهری و تأسیسات عمومی

20- ساماندهی و بهسازی سکونتگاههای روستای و شناسایی مناطق آسیب پذیر

21- جذب مناسب خیرین و واقفین در راستای تأمین فضاهای آموزشی و تربیتی مناطق محروم شهرستان.

22- توسعه شبکه راههای ارتباطی شهرستان.

23- توسعه کشت گلخانه­ای.

24- حفاظت و حراست از عرصه­های منابع طبیعی از طریق تشکیل تعاونی­های مرتعداری، عملیات ممیزی، مراتع و آموزش بهره­برداران و برقراری تعادل دام و مرتع.

25- انجام مطالعات شناسایی و پیشگیری تهدیدات و ناهنجاری اجتماعی.

26- مدیریت زیست محیطی در جهت کاهش آلودگی و گسترش مبارزه بیولوژیکی باهدف دفع آفات گیاهی.

27- ایجاد تشکل­های فرهنگی، ورزشی، مذهبی، اقتصادی در جهت مشارکت مردم برای رفع محرومیت اجتماعی.

28- استفاده از هرزآب فصلی رودخانه کالشور در جهت احیاء مناطق کویری و بیابانی با کشت گونه­های مقاوم به شوری و اجرای عملیات احیاء و اصلاحی عرصه­های بیابانی و گسترش تهیه و اجرای طرحهای مرتعداری و مدیریت منابع جنگلی

29- ایجاد مجتمع­های دامداری و توسعه مراکز مرغ مادر، ا جداد، مادر تخمگذار، راه­اندازی واحدهای جدید پرورش طیور (شتر مرغ، بوقلمون، بلدرچین...)

30- مصرف بهینه و کاهش آلودگی محیط زیست از طریق گازرسانی به روستاها و مراکز جمعیتی واجد شرایط، گازی نمودن کوره­های آجرپزی و ...

31- انجام مطالعات لازم به منظور تأمین آب از حوزه­های آبریز مجاور و بارآوری ابرها

ز) اقدامات کلیدی و اولویت­دار:

1- ایجاد مرکز آموزش تخصصی یا دانشکدۀ کشاورزی و فنی و حرفه­ای با قابلیت تربیت نیروی تخصصی برای بخش کشاورزی و صنایع تبدیلی منطقه و همچنین ایجاد دانشگاه آزاد اسلامی واحد جوین.

2- افزایش سهمیه بلیط قطار شهرستان و ایجاد نمایندگی فروش بلیط قطار در شهر نقاب.

3- عریض نمودن محور جاده­ای حکم­آباد به مرکز شهرستان با توجه به ترافیک بالای وسایل نقلیه سنگین، تراکتورها و تیلر­ها بخصوص در فصل برداشت چغندرقند و هندوانه.

4- استقرار مناسب ادارات دولتی و دستگاههای اجرایی در شهرستان در جهت برآورده شدن نیازهای خدماتی و استفاده کافی مردم از خدمات ارزنده دولت با توجه به تازه تأسیس بودن شهرستان جوین.

5- تقویت منابع مالی شهرداری در ا جرای طرحهای بهسازی محیطهای شهری.

6- افزایش ناوگان حمل و نقل عمومی (اتوبوس، تاکسی وَِن و ...) با توجه به اینکه در حال حاضر مرکز شهرستان از این موضوع بی­بهره است.

7- ایجاد پایانه باربری با توجه به حجم بالای ترانزیت (این امر با مشارکت بخش خصوصی و درآمدزا می­باشد).

8- احداث پایانه مسافربری درون و برون شهری با هدف ساماندهی مینی­بوسها و مسافرکش­های شخصی که در حال حاضر وضعیت نابسامانی در مرکز شهر ایجاد کرده است.

9- احداث مجتمع فرهنگی- ورزشی در شهر نقاب.

10- احداث مسافرخانه، هتل یا سوئیت در شهر نقاب.

11- انجام مطالعات شناسایی و اکتشافات معدنی در سطح شهرستان و عملیات ژئوفیزیک هوایی پتانسیل­یابی مواد معدنی استراتژیک.

12- تسریع در تهیه طرح جامع و تفصیلی شهری.

13- تهیه و اجرای طرحهای هادی و ساماندهی فضایی سکونتگاههای در معرض خطر.

14- مطالعه و اجرای طرح آمایش سرزمین در شهرستان.

15- ایجاد واحدهای صنعتی عمده از قبیل مجتمع­های وابسته به فولاد، ذوب آهن، ریخته­گری و تراکتورسازی.

16- تکمیل پروژه­های عمده و مهم در حال احداث منطقه: سیمان جوین، اسید سیتریک و ...

17- احداث ایستگاه تحقیقات کشاورزی در زمینه­های زیره، زعفران، گیاهان دارویی، پرورش گل و گیاهان شور پسند.

18- انجام مطالعات آب شهرستان و تدوین بانک اطلاعاتی جامع آب، قنوات و انسداد چاههای غیرمجاز و جلوگیری از ریزش و خطر قناتهای قدیمی که در شهر موجود می­باشد.

19- احداث صنایع تبدیلی و تکمیلی در بخش کشاورزی.

20- احداث کنار گذر شهر نقاب.

21- بهسازی و ارتقاء راههای مواصلاتی شهرستان.

22- احداث مصلای جوین.

23- ایجاد دفتر نمایندگی خبرگذاری جمهوری اسلامی ایران.

24- تجهیز بیمارستان نقاب به وسایل و تجهیزات پزشکی مدرن و ایجاد کلینیک­های تخصصی در آن.

25- افزایش اورژانس­های بین راهی.

26- احداث انبارهای ذخیره­سازی غلات (سیلو) و محصولات کشاورزی.

27- گازرسانی به مناطق جمعیتی شهرستان (روستاها و کارگاهها و کوره­های آجرپزی)

28- تکمیل شبکه­های آبیاری سدهای موجود در منطقه.

29- احداث پاسگاههای انتظامی، کلانتریها و واحدهای راهنمایی و رانندگی موردنیاز.

30- تأسیس شعبه بانک صنعت و معدن و توسعه صادرات و سایر بانکها.

31- ایجاد اردوگاهها دانشجویی و دانش­آموزی در سطح شهرستان.

32- احداث و آسفالت و بهسازی راههای روستایی.

33- اجرای طرحهای تسطیح و یکپارچه­سازی اراضی کشاورزی.

34- مرمت و بازسازی بناها، تغییر کاربری مجموعه­ها و بناهای تاریخی و فرهنگی.

35- اجرای مدیریت پسماند و احداث کارخانه کمپوست.

36- تهیه و اجرای طرحهای مدیریت مناطق بیابانی (کنترل کانونهای بحرانی فرسایش بادی)

37- ایجاد مجتمعهای تفریحی، توریستی و خدماتی و رفاهی و پذیرایی در مناطق مستعد شهرستان.

38- اجرای طرح ساماندهی مشاغل مزاحم شهری.